1. Head_
    Ad-25-TSu-2301360532 Ad-25-TSu-2301360532

     

     

    1. Link Tác Phẩm và Tác Giả
    2. Tình xuân biển đảo: Nhà thơ Đỗ Quyên (Canada) tự sự về trường ca Quần-đảo-tráo-tên (Đỗ Quyên) Ad-25-TSu-2301360532 Ad-25-TSu-2301360532

      20-2-2025 | VĂN HỌC

      Tình xuân biển đảo: Tự sự về trường ca Quần-đảo-tráo-tên

        ĐỖ QUYÊN
      Share File.php Share File
          

       


            Nhà thơ Đỗ Quyên

      Lời dẫn của BBT VOV5: "Các liên kết trong trường ca là những áng văn thơ đẹp nhất của rất nhiều tác giả khác nhau, của văn chương dân gian, có liên hệ hoặc không có liên hệ đến biển đảo Việt Nam."


      Nhà thơ Đỗ Quyên (người Việt ở Canada) trở thành hiện tượng trong hành trình trường ca của văn học Việt Nam gần đây, với 18 trường ca. Mới đây nhất là trường ca thứ 18 của Đỗ Quyên có nhan đề “Quần đảo tráo tên” (hoàn thành tháng 10.2024).


      Tác phẩm viết theo thi pháp hậu hiện đại, đặc biệt với nhiều tìm tòi mới mẻ, như Đỗ Quyên tự sự, đã có “khoảng 310 tác giả của những tác phẩm, lời trích… mà trường ca thời sự này mạn phép “liên văn bản”, với những tâm tư trĩu nặng về biển đảo của Tổ quốc..


      Mở đầu Tạp chí văn nghệ này, mời quý vị và các bạn cùng nghe những tâm sự đầu xuân của thi sĩ Đỗ Quyên từ Canada về trường ca này.”


      [Băng Đỗ Quyên tự đọc ]

      https://vovworld.vn/vi-VN/tap-chi-van-nghe/tinh-xuan-bien-dao-nha-tho-do-quyen-canada-tu-su-ve-truong-ca-quandaotraoten-1367195.vov


      … Trường ca

                trường ca

                       trường ca quần đảo

      nóng lòng sao bốn làn đạn luôn chờ

      gióng giả trước nào hỡi bao hảo hớn

      cùng thân bằng văn thi hữu nơi nơi


      Ai là ai thời thế hại anh hùng

      vô khối chuyện mãi bây giờ mới kể

      ngũ thập niên hề tang điền thương hải

      bãi đá xưa nay ngậm ngấm mệnh trời…

      Thưa vâng, đó là đoạn mở đầu bản trường ca làm nên câu chuyện hôm nay. Về một sáng tác đau đáu từ lâu của Đỗ Quyên tôi, xin được dành cho nghề nghiệp văn thơ, nhưng trên hết là dâng hiến cho đề tài chủ quyền lãnh hải Tổ quốc ở Biển Đông.


      Thưa Quý thính giả, trong năm qua, sau chuyến về thăm Việt Nam nhiều tháng, vào dịp Tết đầu tiên sau gần 40 năm xa quê hương, tôi đã hoàn thành một tác phẩm mới. Xin được mạo muội tự nhận rằng: Mới cả về hình thức nghệ thuật lẫn nội dung tư tưởng, đó là Trường ca thời sự mang tên QUẦN-ĐẢO-TRÁO-TÊN.


      Đây là bản trường ca thứ 18 và là tác phẩm thơ dài hơi đầu tiên của tôi mang chủ đề Biển đảo Tổ quốc.


      Trường ca Quần-đảo-tráo-tên dày khoảng 230 trang; gồm 12 chương và phần Phụ lục, đã nhận về nhiều phản hồi đáng mừng từ độc giả khắp nơi…

      Tôi xin tóm lược vài đặc điểm của tác phẩm, xen kẽ các trích đoạn thơ minh họa, và mạn phép được tổng hợp từ nhận xét của một số nhà lý luận - phê bình như Phó giáo sư Trương Đăng Dung, Tiến sĩ Lê Hồ Quang, nhà thơ Nguyễn Đức Tùng, nhà báo Nguyễn Nguyên… cùng các thi hữu khác.


      Đặc điểm đầu tiên, đó là: Toàn bộ tác phẩm là một hình thức sáng tác xen kẽ “liên văn bản” dày công, được viết theo tinh thần mới; Tức là chủ nghĩa thực chứng (thuộc về tiền hiện đại) sống lại trong một hiện thực thậm phồn (thuộc về hậu hiện đại).


      Tác phẩm này xâu chuỗi, nghiền ngẫm để liên kết với rất nhiều tác phẩm của các tác giả khác ở nhiều thể loại như trường ca, thơ, ca từ, văn viết, văn chương truyền miệng... Thủ pháp nghệ thuật “liên văn bản” này được dùng nhất quán suốt cả một tác phẩm thơ dài hơi.


      Như cuộc diễu hành trình làng, các liên kết trong trường ca là những áng văn thơ đẹp nhất của rất nhiều tác giả khác nhau, của văn chương dân gian, có liên hệ hoặc không có liên hệ đến biển đảo Việt Nam.


      Khoảng 150 tác giả của những tác phẩm, lời trích… mà trường ca thời sự này mạn phép “liên văn bản”; cùng khoảng hơn 160 tác giả tư liệu lịch sử, báo chí… Đó thực sự là các đồng-tác-giả của trường ca Quần-đảo-tráo-tên, mà Đỗ Quyên tôi chỉ là kẻ chắp bút mà thôi!

      Sau đoạn mở đầu bản trường ca tôi vừa đọc, đó là đoạn thơ được hóa thành từ bài Gần Lắm Trường Sa của nữ sĩ Lê Thị Kim:


      … hỡi quần đảo cuối trời xanh

      như trăm hạt thóc vãi thành đảo con

      hỡi chùm đảo bỗng chẳng còn

      làm chùm trái quý cho non nước nhà...


      Những câu thơ khá quen thuộc của Trần Đăng Khoa, nay là:


      … đảo tự giấu mình trong màu nước lam xanh

      cái giọt máu thiêng dưới ngầu ngầu bọt sóng

      Tổ quốc ơi tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống

      mắt chúng tôi trùm khắp đảo-bị-tráo-tên


      Và không thể vắng Nguyễn Bính của ca dao, của chân quê tình người Việt:


      Hôm nay dưới bến xuôi tàu

      nhớ nhau qua lỗ ống nhòm nhìn nhau

      đảo mất đấy đảo còn đây

      nỗi buồn đau nỗi buồn đau nỗi buồn


      Và cơn bão Yagi quái ác được hiện ra trong “đồng sáng tác” của 3 tác giả:


      … Cả miền bắc oằn mình chống bão

      tiếng đồng bào tha thiết trung - nam

      đậm đà tình nghĩa ngàn năm

      bát cơm sẻ nửa tấm chăn đắp cùng

      bão đi qua tình người ở lại

      nước nam ta con lạc cháu hồng

      ba miền sông nước mênh mông

      một Tổ quốc một biển đông ba miền

      dẫu vạn dặm nhất sơn nhì hải

      phi thủy thì bất ổn quốc gia

      đất nào cũng hướng biển kề

      địa phương nào cũng nhớ về hải dương…


      Sang đặc điểm thứ 2 về nội dung và văn phong: Sự liên văn bản dày đặc như thế đã xuyên qua rất nhiều các chủ đề, sự kiện ít nhiều liên quan đến chuyện Biển Đông theo các lĩnh vực văn hoá, địa lý, lịch sử, thời sự…. Chúng tôi cố gắng chân thực, bi tráng, không bi thương.

      Xin mời quý thính giả đến với thơ Ngọc Hân công chúa, bài Ai Tư Vãn được “Biển Đông hóa”:


      Chữ Quần Đảo trời cao biển rộng

      nỗi đoạn trường còn sống còn đau

      trường ca gióng tới đời sau

      hai miền Đảo mất ngang đầu trắng tang


      Đặc điểm thứ 3 là tính dân tộc trong sáng tác thơ này. Nói đến biển đảo là gắn liền với lịch sử; tức là trên nền văn hóa dân tộc. Vì vậy bản trường ca còn nương vào hiện thực văn hóa, ca dao, đồng dao, thành ngữ Việt và đặt khái niệm “quần đảo” (trong thơ, ca từ, văn xuôi…) luôn luôn gắn liền vận mệnh cương vực biển đảo Tổ quốc.


      Chúng tôi không chỉ đắm đuối với những áng thơ đằm thắm nhất về biển đảo của các thi sĩ đi trước mà còn muốn được thấm đẫm văn hóa dân gian lúa nước người Việt. Dẫu có tùy hứng, phóng khoáng cỡ nào, Quần-đảo-tráo-tên vẫn quấn quýt ca dao tục ngữ, phương ngữ, thành ngữ… như một dòng hải lưu êm mượt giữa sóng gió biển khơi.


      Tôi xin trích đọc đoạn Thập Tam Bảo Vật :


      Bộ thập tam bảo vật tiền nhân truyền hậu thế

      liên văn bản ngay tại đây và chính lúc này


      Gìn vàng giữ ngọc

      Gìn biển giữ đảo


      Người sống đống vàng

      Biển sống đống đảo


      Còn theo ca dao “Bể Đông có lúc vơi đầy / Mối thù đế quốc có ngày nào quên." hóa thành


      Bể Đông có lúc vơi đầy

      lòng đau mất đảo có ngày nào nguôi

      bể Đông có lúc đầy vơi

      đau lòng mất đảo có nguôi ngày nào...


      Bây giờ xin nói thêm về các đặc điểm phụ, như là “Danh sách thi phẩm về biển đảo thi ca giăng hàng thẳng lối gióng theo chủ quyền cương vực Tổ quốc ngoài khơi” được trường ca này đã gắng công cố sức thiết lập. Cùng với những vần thơ tim não của riêng mình, tác giả mong được quyện cùng cùng tinh túy của dòng chảy chung.


      Trong đó, trường ca và thơ dài của những tác giả đi trước tạo dấu ấn, như: Nguyễn Trọng Oánh, Thi Hoàng, Nguyễn Hữu Nhật, Hữu Thỉnh, Nguyễn Thanh Mừng, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Hữu Quý, Vương Trọng, Nguyễn Trọng Văn, Nguyễn Ngọc Phú, v.v… Mà mới nhất là các nhà trường ca đầy sức trẻ: Nguyễn Quang Hưng, Lữ Mai, Ðoàn Văn Mật, v.v…


      Các bài thơ ngắn tiêu biểu của các tác giả nổi tiếng và quen thuộc gần đây, như: Tô Thuỳ Yên, Đỗ Nam Cao, Trần Mạnh Hảo, Ngô Mai Phong, Trần Đăng Khoa, Nguyễn Việt Chiến, Trịnh Công Lộc, Đặng Huy Giang, Nguyễn Phan Quế Mai, Nguyễn Thế Kỷ, Nguyễn Hữu Quý, Đỗ Quý Doãn...


      Giọng điệu hài hước, giễu nhại: Trường ca này cố gắng không bắt người đọc bị căng thẳng quá, âu cũng nhờ kiểu cách châm biếm tự trào; thỉnh thoảng lại cho độc giả thư giãn "ngồi thiền" tĩnh tâm với cỏ cây hoa lá, như là đoạn Dãy Đá Chìm Đa Đoan


      … quần đảo - định nghĩa là gì

      là cái nửa thế kỷ đi qua rồi


      quần đảo - định nghĩa là chi

      là cái nửa thế kỷ gì cũng qua...


      Về nhược điểm của sáng tác khó này:

       

      Với sự chân thành của người viết, tác giả cũng xin được “tự thú” rằng trường ca Quần-đảo-tráo-tên có lẽ là dạng không thể đọc vội, xin mời đọc nhiều lần. Nó ôm đồm mọi chuyện thiên địa miễn là “dính tí” biển đảo Tổ quốc Việt Nam. Nhất là trong lối viết hậu hiện đại thoải mái như thế, tất có không ít những câu thơ “khó nuốt” nếu đọc theo cách truyền thống quen thuộc.


      Với bạn đọc nào chưa quen kiểu “liên văn bản” khác lạ như vậy, có thể chưa dễ hình dung tác giả trích nguyên văn hay chỉ trích ý hoặc vài câu/từ… Cho dù trường ca này đã có rất nhiều lời dẫn, chú giải nhưng dễ bị cuốn theo quá nhiều tư liệu và dẫn chứng dễ làm xao lãng các chủ điểm ở từng chương hồi.

       


      *


      Kết thúc cho bài nhỏ này sẽ là các đoạn gần cuối của trường ca tư liệu Quần-đảo-tráo-tên khi liên văn bản với các câu thơ đầy máu và nước mắt của 2 nhà thơ Đỗ Nam Cao và Nguyễn Việt Chiến, rồi kết thúc theo liên kết với các dòng trường ca tráng lệ suốt nửa thế kỷ qua của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm:

      các anh chết làm gì có mộ

      làm gì có đất cho máu tụ thành hồn

      máu tan loãng thân thể chìm mất dạng

      chỉ còn đảo trên nền đất nước giữa trùng dương

      đảo chưa gần chưa thật đảo của chúng ta

      thêm nhiều lần Tổ quốc phải sinh ra


      trong anh và em hôm nay

      đều có một phần Quần Đảo

      mai này con ta lớn khôn

      con sẽ mang Quần Đảo đi xa

      đến những tháng ngày mơ mộng

      em ơi em Quần Đảo là máu xương của mình

      phải biết bảo vệ

                không thể san sẻ cho kẻ cướp

      phải biết hoá thân cho dáng hình Đất Nước

      làm nên Quần Đảo muôn đời

      Xin chúc quý thính giả Đài tiếng nói Việt Nam thêm một mùa Xuân đầy tình người, tình đất nước…


      Nhà thơ Đỗ Quyên/Canada

      15 Tháng Hai 2025

      (Nguồn: “Tình xuân biển đảo: Nhà thơ Đỗ Quyên (Canada) tự sự về trường ca Quần-đảo-tráo-tên”, vovworld.vn 15/2/2025).


      (Mời bấm vào dấu tam giác đen, bên trái trong link để nghe giọng đọc - hơn 10 min.)

      https://vovworld.vn/vi-VN/tap-chi-van-nghe/tinh-xuan-bien-dao-nha-tho-do-quyen-canada-tu-su-ve-truong-ca-quandaotraoten-1367195.vov

      Đỗ Quyên

      Nguồn: Tác giả gởi

      Ad-22-A_Newest-Feb25-2022 Ad-22-A_Newest-Feb25-2022


      Cùng Tác Giả

      Cùng Tác Giả:

       

      - Quần Đảo Tráo Tên - Tự Bạch & Chương Mở Đỗ Quyên Thơ

      - Tình xuân biển đảo: Tự sự về trường ca Quần-đảo-tráo-tên Đỗ Quyên Thuyết trình

      - Viết vào Bùi Giáng mong manh... Đỗ Quyên Nhận định

      - Bài, tin về buổi ra mắt sách Trung-Việt Việt-Trung 16/7/2016 -Toronto, Canada Đỗ Quyên Giới thiệu

    3. Bài viết về nhà văn Đỗ Quyên (Học Xá) Ad-31 Ad-31 = QC_250-250 (Học Xá)

       

      Bài viết về Đỗ Quyên

       
      Cùng Tác Giả (Link-1)

      “Quần-đảo-tráo-tên”, không thể đọc một lần! (Nguyễn Nguyên)

      Người đẻ sách – người lương thiện nhất trong những người lương thiện (Nguyễn Anh Tuấn)

      Văn Chương và Thời Sự: Một Đóng Góp Về Thể Loại Tiểu Thuyết Của Đỗ Quyên (Trần Văn Nam)

      - Đỗ Quyên (Nguyễn Vy Khanh)

      - Cảm nhận tiểu thuyết "đẻ sách" của đỗ quyên (Trần Thiện Huy)

      - Tiểu thuyết châm biếm ‘Đẻ Sách’ của Đỗ Quyên (damau.org)

      - Giới thiệu sách mới: tiểu thuyết “Đẻ sách” (vanchuongviet.org)

      - Tiểu thuyết Đẻ Sách – Đài SBTN phỏng vấn tác giả Đỗ Quyên (SBTN)

      - Giới thiệu tiểu thuyết châm biếm "Đẻ Sách" (dutule.com)

      - Nhà thơ Đỗ Quyên: Văn học giúp người Việt xa xứ vịn đứng lên (Hải Hà phỏng vấn)

       

      Tác phẩm của Đỗ Quyên

        Cùng Tác Giả (Link-2)

      Quần Đảo Tráo Tên - Tự Bạch & Chương Mở

      (Đỗ Quyên)

      Tình xuân biển đảo: Tự sự về trường ca Quần-đảo-tráo-tên (Đỗ Quyên)

      Viết vào Bùi Giáng mong manh... (Đỗ Quyên)

      Bài, tin về buổi ra mắt sách Trung-Việt Việt-Trung 16/7/2016 -Toronto, Canada (Đỗ Quyên)

      - "Đẻ Sách" tiểu thuyết châm biếm của Đỗ Quyên

       

         Bài trên mạng: - damau.org

      Bài Viết về Văn Học (Học Xá)

       

      Bài viết về Văn Học

        Cùng Mục (Link)

      Mấy Suy Nghĩ Thơ (Bùi Vĩnh Phúc)

      Từ phụ bếp trở thành giáo sư (Lê Ngọc Sơn)

      Về ảnh hưởng của văn hóa VNCH (tên khác là văn hóa miền Nam) sau 1975 (Hoàng Hưng)

      Nhà báo Phạm Trần vừa từ biệt gia đình (Võ Thành Nhân)

      Xuân Nhớ Tú Xương (Thanh Tâm Tuyền)


       

      Tác phẩm Văn Học

       

      Văn Thi Sĩ Tiền Chiến (Nguyễn Vỹ)

      Bảng Lược Đồ Văn Học Việt Nam (Thanh Lãng): Quyển Thượng,  Quyển Hạ

      Phê Bình Văn Học Thế Hệ 1932 (Thanh Lãng)

      Văn Chương Chữ Nôm (Thanh Lãng)

      Việt Nam Văn Học Nghị Luận (Nguyễn Sỹ Tế)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ (Tạ Tỵ)

      Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Tạ Tỵ)

      Văn Học Miền Nam: Tổng Quan (Võ Phiến)

      Văn Học Miền Nam 1954-1975 (Huỳnh Ái Tông):

              Tập   I,  II,  III,  IV,  V,  VI

      Phê bình văn học thế kỷ XX (Thuỵ Khuê)

      Sách Xưa (Quán Ven Đường)

      Những bậc Thầy Của Tôi (Xuân Vũ)

      Thơ Từ Cõi Nhiễu Nhương

        (Tập I, nhiều tác giả, Thư Ấn Quán)

       

      Văn Học Miền Nam (Học Xá) Văn Học (Học Xá)

       

      Tác Giả

       

      Nguyễn Du (Dương Quảng Hàm)

        Từ Hải Đón Kiều (Lệ Ba ngâm)

        Tình Trong Như Đã Mặt Ngoài Còn E (Ái Vân ngâm)

        Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba (Thanh Ngoan, A. Vân ngâm)

      Nguyễn Bá Trác (Phạm Thế Ngũ)

        Hồ Trường (Trần Lãng Minh ngâm)

      Phạm Thái và Trương Quỳnh Như (Phạm Thế Ngũ)

      Dương Quảng Hàm (Viên Linh)

      Hồ Hữu Tường (Thụy Khuê, Thiện Hỷ, Nguyễn Ngu Í, ...)

      Vũ Hoàng Chương (Đặng Tiến, Võ Phiến, Tạ Tỵ, Viên Linh)

        Bài Ca Bình Bắc (Trần Lãng Minh ngâm)

      Đông Hồ (Hoài Thanh & Hoài Chân, Võ Phiến, Từ Mai)

      Nguyễn Hiến Lê (Võ Phiến, Bách Khoa)

      Tôi tìm lại Tự Lực Văn Đoàn (Martina Thucnhi Nguyễn)

      Triển lãm và Hội thảo về Tự Lực Văn Đoàn

      Nhất Linh (Thụy Khuê, Lưu Văn Vịnh, T.V.Phê)

      Khái Hưng (Nguyễn T. Bách, Hoàng Trúc, Võ Doãn Nhẫn)

      Nhóm Sáng Tạo (Võ Phiến)

      Bốn cuộc thảo luận của nhóm Sáng Tạo (Talawas)

      Ấn phẩm xám và những người viết trẻ (Nguyễn Vy Khanh)

      Khai Phá và các tạp chí khác thời chiến tranh ở miền Nam (Ngô Nguyên Nghiễm)

      Nhận định Văn học miền Nam thời chiến tranh

       (Viết về nhiều tác giả, Blog Trần Hoài Thư)

      Nhóm Ý Thức (Nguyên Minh, Trần Hoài Thư, ...)

      Những nhà thơ chết trẻ: Quách Thoại, Nguyễn Nho Sa Mạc, Tô Đình Sự, Nguyễn Nho Nhượn

      Tạp chí Bách Khoa (Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, ...)

      Nhân Văn Giai Phẩm: Thụy An

      Nguyễn Chí Thiện (Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Vinh)

      Danh Mục Tác Giả: Cùng Chỉ Số (Link-2) An Khê,  Andrew Lâm,  Andrew X. Phạm,  Au Thị Phục An,  Bà Bút Trà,  Bà Tùng Long,  Bắc Phong,  Bàng Bá Lân,  Bảo Vân,  Bích Huyền,  Bích Khê,  Bình Nguyên Lộc,  Bùi Bảo Trúc,  Bùi Bích Hà,  Bùi Giáng,  

       

  2. © Hoc Xá 2002

    © Hoc Xá 2002 (T.V. Phê - phevtran@gmail.com)